دوره 17 (1404)
دوره 16 (1403)
دوره 15 (1402)
دوره 14 (1401)
دوره 13 (1400)
دوره 12 (1399)
دوره 11 (1398)
دوره 10 (1397)
دوره 9 (1396)
دوره 8 (1395)
دوره 7 (1394)
دوره 6 (1393)
دوره 5 (1392)
دوره 4 (1391)
دوره 3 (1390)
دوره 2 (1388)
دوره 1 (1387)
تعداد مقالات: 370
حکم اولی و ثانوی در قرآن معیار و نمونهها
دوره 3، شماره 4 ، دی 1390، ، صفحه 111-138
چکیده
حکم شرعی دو گونه است: یکی حکم ثابت برای چیزی به عنوان فعلی از افعال، با قطع نظر از حالات و علم و جهل مکلف به آن، مانند وجوب نماز، روزه، حرمت مردار که به آن حکم «واقعی اوّلی» میگویند و دیگر حکم ثابت ... بیشتر
روش تعیین بهای شرط
دوره 7، شماره 11 ، خرداد 1394، ، صفحه 117-136
چکیده
ضمانت اجرای شرط ضمن عقد به طور سنتی، الزام مشروط علیه و سپس حق فسخ عقد است. محدودیت در این ضمانت اجرا هم موجب تزلزل رابطۀ قراردادی میان طرفین عقد میشود و هم مخالف مقتضای عدالت است. مطالبۀ بهای شرط، ... بیشتر
انسداد و انفتاح باب اجتهاد در اندیشههای فقهی اهل سنت
دوره 7، شماره 12 ، آبان 1394، ، صفحه 119-150
چکیده
مسئلۀ انسداد یا انفتاح باب اجتهاد از مسائل مهم فقه اهل سنت به شمار میرود. این مسئله از پرسشهای دیرین و پردامنهای است که در گذر تاریخ جریان داشته و هر یک از دو دیدگاه انسداد و انفتاح، طرفداران خاص خویش ... بیشتر
نقد و بررسی فقهی پذیرش قاعدة تقادم در امور مدنی
دوره 5، شماره 7 ، خرداد 1392، ، صفحه 121-146
چکیده
قاعدة تقادم (مرور زمان) در حقوق ایران، گرچه در قانون سابق آیین دادرسی مدنی به صراحت شناسایی شده بود، با توجه به اظهارنظر شورای نگهبان در زمینة خلاف شرع بودن آن، در حال حاضر در امور مدنی پذیرفته نشده است. ... بیشتر
نقش ماهیت وکالت در بازشناسی مصادیق متمایز آن
دوره 16، شماره 29 ، خرداد 1403، ، صفحه 121-146
چکیده
اگرچه مواد 656 و 657 قانون مدنی به عقد بودن وکالت حکم کردهاند،اما مفاد مواد 680 و 681 را میتوان متعارض با عقد بودن وکالت دانست. علت تعارض در مواد مذکور را میتوان در عدم تبیین ماهیت نهاد وکالت جستجو کرد. با ... بیشتر
تبعض در تقلید؛ عزیمتی رخصتنما
دوره 8، شماره 14 ، مهر 1395، ، صفحه 123-144
چکیده
سیرۀ عاقلان و دأب خردمندان در مسائل و فروع دین همانند دیگر امور زندگی، رجوع به خبرگان و کارشناسان است. این رجوع، بستر پیروی از مجتهدان است و «تقلید» نامیده میشود. مکلفان معمولاً از یک مرجع، تقلید ... بیشتر
بررسی تطبیقی کلّی در ذمّه و عین معیّن در فقه و حقوق
دوره 5، شماره 8 ، آذر 1392، ، صفحه 123-154
چکیده
در دانش فقه، مال به انواعی تقسیم میشود و قانون مدنی نیز با اقتباس از فقه تقسیمات متفاوتی ارائه میدهد؛ یکی از اینها، تقسیم مال به عین معیّن و کلّی در معیّن و کلّی در ذمّه میباشد. البته قانونگذار ... بیشتر
بررسی آرای فقها دربارة تبدیل مهریه به نرخ روز
دوره 2، شماره 2 ، مرداد 1388، ، صفحه 123-142
چکیده
در سال 1376 تبصرهای به مادة 1082 قانون مدنی الحاق شد که میتوان از آن به طرح تعدیل مهریه یاد کرد و از آنجا که قانونگذاری با الهام از احکام اسلامی شکل میگیرد کمیسیون قضایی مجلس شورای اسلامی اقدام به کسب ... بیشتر
بازپژوهی قاعدۀ تسبیب و نقد قوانین آن
دوره 6، شماره 10 ، آبان 1393، ، صفحه 125-146
چکیده
یکی از موجبات ضمان قهری، تسبیب است. تسبیب یعنی فردی به طور غیر مستقیم باعث آسیب رسیدن به دیگری شود. از آنجا که مشخص کردن ضامن واقعی برای قضات و طرفین دعوی اهمیت به سزایی دارد و از طرفی، تعریفی که در قانون ... بیشتر
تحلیل فقهی و حقوقی جایگاه «توصیف» امر موضوعی در دادرسی مدنی
دوره 10، شماره 18 ، مهر 1397، ، صفحه 127-150
چکیده
دادرس از آغاز تا پایان هر مقطعی از مراحل دادرسی، بینیاز از توصیف امر موضوعی دعوی نیست. به دلیل روشن نبودن مفهوم و قلمرو امر موضوعی و امر حکمی در حقوق ایران، مرجع صالح جهت توصیف امر موضوعی در دادرسی مدنی ... بیشتر
استناد به دفاع ضرورت بهعنوان عامل رافع مسئولیت بینالمللی دولت در فقه امامیه و حقوق بینالملل با بررسی موردی سپر انسانی (تترس)
دوره 14، شماره 25 ، خرداد 1401، ، صفحه 127-156
چکیده
«ضرورت» به عنوان یکی از عوامل رافع مسئولیت بینالمللی دولت، تضمینکننده منافع اساسی دولتها در شرایط خاص و استثنایی است. مطالعه تطبیقی ضرورت در دو نظام حقوق بینالملل و اسلام، نشان از برخی ... بیشتر
بررسی فقهی و حقوقی ضمانت اجرای تخلف از شرط ترک فعل حقوقی
دوره 8، شماره 13 ، خرداد 1395، ، صفحه 129-156
چکیده
شروط ضمن عقد در قراردادها یکی از مهمترین موضوعهای حقوق قراردادها و در واقع تبلور اصل حاکمیت اراده در قراردادهاست. یکی از شروط ضمن عقد شرط فعل میباشد که به دو صورت مثبت و منفی از یک طرف و فعل مادی و ... بیشتر
تحلیل انتقادی رویکرد فقیهان به سنت فعلی در استنباط احکام «مطالعه موردی روایت عبدالحمید بن سعید
دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1398، ، صفحه 129-152
چکیده
سنت فعلی که همان نفس عمل معصومu است، بیتردید دارای اعتبار بوده و تحت شرایطی در فرایند استنباط مورد استناد قرار میگیرد. اما آنچه در این بین قابل تأمل مینماید، اینکه علیرغم تأثیر ژرفتر افعال در ... بیشتر
امکانسنجی تجویز سقط جنین ناقصالخلقه توسط قاعدۀ لاحرج از منظر فقه امامیه
دوره 14، شماره 26 ، اسفند 1401، ، صفحه 129-150
چکیده
تولد نوزادانِ دارای معلولیتهای جسمی و ذهنی در همۀ جوامع و همۀ زمانها کم و بیش اتفاق میافتد. در زمان حاضر، به کمک آزمایشهای پزشکی میتوان برخی از این گونه بیماریها را در زمان بارداری تا حد اطمینانبخشی ... بیشتر
تبیین حکم امضایی و تأثیر آن در استنباط احکام فقهی
دوره 9، شماره 16 ، مهر 1396، ، صفحه 131-156
چکیده
یکی از تقسیمات متداول در فقه امروزی، تقسیم احکام به امضایی و تأسیسی است که صرفنظر از اختلاف موجود در تعریف آن باید گفت که چنین تقسیمی به درستی وارد لسان فقها شده است و میتواند منشأ آثار مهمی در نحوۀ ... بیشتر
رویکرد فقه امامیه دربارۀ بیع میته به مستحلّین
دوره 9، شماره 15 ، فروردین 1396، ، صفحه 133-158
چکیده
در برهۀ کنونی، مسلمانان ارتباطات وسیع و گستردهای با کفار و اهل کتاب در زمینههای تجاری دارند. یکی از بسترهای ارتباطی آنها، دادوستد و معاملات است. شرایط و ضرورت تعامل با دنیا ایجاب میکند که کشورهای ... بیشتر
تصحیح فقهی ضمان تعلیقی؛ با رویکرد نقد مواد 691، 699 و 700 قانون مدنی
دوره 13، شماره 24 ، مهر 1400، ، صفحه 137-162
چکیده
یکی از بحثهای چالشبرانگیز فقهی، مسئلۀ اشتراط تنجیز در عقود است و به ادعای برخی فقیهان، بطلان عقد تعلیقی در فقه شیعه امری اجماعی است. یکی از عقود مهم و پرکاربرد، عقد ضمان است که به نظر بسیاری از فقها، ... بیشتر
قاعده فقهی مصلحت در قوانین و مقررات فرزندخواندگی و کودکان بیسرپرست
دوره 15، شماره 27 ، خرداد 1402، ، صفحه 137-164
چکیده
فقه اسلامی نسبت به کودکان بیسرپرست یا بدسرپرست بیتفاوت نبوده و تصدی امور آنان را به عنوان واجبی کفایی بر عهده اقربای اطفال، حاکم و مسلمانان گذارده و از تسری احکام مترتب بر رابطه طبیعی والدین و فرزندان ... بیشتر
امکانسنجی رجوع در هبۀ زوجین بر پایۀ آموزههای فقهی؛ (نقدی بر مادۀ 803 قانون مدنی با پیشنهاد اصلاح)
دوره 16، شماره 30 ، دی 1403، ، صفحه 137-159
چکیده
قانون مدنی در مادۀ 803، اصل را در عقد هبه بر جواز گذاشته و موارد لزوم را تحت استثنائات بیان میکند. با تفسیر مبتنی بر مفهوم حصر، هبۀ زوجین مشمول جواز رجوع میگردد. اما در مادۀ 1037 رویکرد متعارض با مادۀ 803 ... بیشتر
تحلیل فقهی و حقوقی شرط فاسخ در عقد وقف
دوره 11، شماره 19 ، شهریور 1398، ، صفحه 139-162
چکیده
در مورد صحت یا بطلان وقف مشروط به شرط فاسخ، نظر خاصی در فقه ابراز نشده است؛ ولی فقها در مورد وقفی که در آن واقف شرط میکند در صورت نیازمند شدن به مال مورد وقف، موقوفه به وی بازگردد، نظرات متفاوتی ارائه ... بیشتر
مسئولیت مدنی گیرندۀ مالِ در معرض فروش
دوره 6، شماره 9 ، خرداد 1393، ، صفحه 139-162
چکیده
به طور معمول، خریدار هنگام خرید از فروشنده درخواست تسلیم کالا را برای بررسی و معاینه مینماید تا در صورت پسندیدن آن را بخرد. در فقه از آن کالا تعبیر به «مأخوذ بالسوم» و یا «مقبوض بالسوم» میشود. ... بیشتر
تأملی بر نظریه سبب متناسب با بررسی حقوق ایران و حقوق کامنلا
دوره 12، شماره 21 ، تیر 1399، ، صفحه 139-166
چکیده
معیار تشخیص سبب مسؤول در دیدگاههای مختلف، متفاوت است. دیدگاه مادی صرفاً بر اساس معیارهایی از قبیل زمان تشکیل سبب، سبب مسؤول را شناسایی میکند؛ در مقابل دیدگاههای سبب متعارف، معیارهای هنجاری نسبت ... بیشتر
امکانسنجی فقهی ماهیت قرارداد سیافدی کالا
دوره 13، شماره 23 ، خرداد 1400، ، صفحه 145-172
چکیده
رشد و گسترش جوامع و افزایش نیازهای بشر به همراه پیشرفت ارتباطات، منجر به پیدایش شکل خاصی از فعالیتهای تجاری و بازرگانی شده که محدودیتهای گذشته را نداشته باشد و با کمترین سرمایه از هر نقطه جهان، امکان ... بیشتر
بازپژوهی ادلۀ فقهی سقوط خیار غبن با تصرف قبل از علم
دوره 10، شماره 17 ، شهریور 1397، ، صفحه 147-162
چکیده
در مقالۀ پیش رو تلاش بر آن است که تکلیف تصرفات لازم و ناقلِ ملکی را که قبل از علم به غبن صورت میپذیرد، مشخص نماید. در این مورد بین فقهای امامیه اختلاف دیدگاه وجود دارد. دیدگاه مشهور قائل به سقوط خیار غبن ... بیشتر
بررسی مشروعیت سرمایهگذاری اموال خمس و زکات بر اساس مبانی امام خمینی(ره)
دوره 17، شماره 31 ، تیر 1404، ، صفحه 149-172