تحلیل تفسیری و فقهی آیة (ولهنّ مثل الذی علیهنّ بالمعروف وللرجال علیهنّ درجه)
تحلیل تفسیری و فقهی آیة (ولهنّ مثل الذی علیهنّ بالمعروف وللرجال علیهنّ درجه)

مهدی مهریزی

دوره 2، شماره 3 ، دی 1388، ، صفحه 1-18

چکیده
  این مقاله می‌کوشد با تحلیل آیة  ... ولهنّ مثل الذی علیهنّ بالمعروف وللرجال علیهنّ درجی...€ اولاً ناسازگاری ظاهری صدر و ذیل این آیه را پاسخ گوید و سپس این آیه را به عنوان یک قاعدة کلی و معیار در برابری ...  بیشتر
ماهیت حقوقی ادغام شرکت‌های تجاری «مطالعۀ تطبیقی در فقه امامیه، حقوق ایران و مصر»
ماهیت حقوقی ادغام شرکت‌های تجاری «مطالعۀ تطبیقی در فقه امامیه، حقوق ایران و مصر»

سیدعلی رضوی؛ سیدمحمد رضوی؛ محمدرضا پاسبان

دوره 11، شماره 19 ، شهریور 1398، ، صفحه 3-32

https://doi.org/10.30513/cjd.2019.21

چکیده
  ادغام فرایندی است که در نتیجه آن بدون طی تشریفات انحلال، شرکت تجاری با شرکت دیگر یکی شده و یا شرکت جدیدی از یکی شدن دو یا چند شرکت تجاری تشکیل می‌شود. ادغام شرکت‌های تجاری پدیده‌ای نوپیدا در حقوق ایران ...  بیشتر
بررسی فقهی حکم درآمدهای ناشی از رانت با استناد به آیۀ تجارت
بررسی فقهی حکم درآمدهای ناشی از رانت با استناد به آیۀ تجارت

محمدعلی شیخ‌الاسلامی؛ سیدمحمدتقی قبولی؛ محمدتقی فخلعی

دوره 10، شماره 18 ، مهر 1397، ، صفحه 3-26

چکیده
  مقالۀ حاضر در پی بررسی حکم وضعیِ رانت‌خواری و درآمدهای ناشی از رانت است. در این مقاله با به کارگیری روش تحلیلی استنباطی پس از بررسی مفهوم رانت از یک‌سو و با اثبات عرفی بودن مفهوم باطل در آیۀ تجارت و با ...  بیشتر
تبیین مقتضای عقد و قاعدۀ سیاق با نگاهی ویژه به شرط توارث در عقد منقطع
تبیین مقتضای عقد و قاعدۀ سیاق با نگاهی ویژه به شرط توارث در عقد منقطع

مریم صباغی ندوشن؛ محمدحسن حائری؛ حسین صابری

دوره 10، شماره 17 ، شهریور 1397، ، صفحه 3-34

چکیده
  با وجود آنکه شرط توارث در ضمن عقد نکاح توقیتی به عنوان یکی از شروط مباح، ظرفیت شمولیت ادلۀ تنفیذ را واجد است؛ لکن انگارۀ مقتضا بودن توارث در عقد نکاح مطلقاً، یا عدم آن در خصوص نکاح موقت، منشأ تحقق فتاوای ...  بیشتر
بررسی مفهوم اضطرار اجتماعی و تأثیر آن در تجویز اتلاف مال
بررسی مفهوم اضطرار اجتماعی و تأثیر آن در تجویز اتلاف مال

علی سرایلو؛ محمدتقی فخلعی؛ عباسعلی سلطانی

دوره 9، شماره 16 ، مهر 1396، ، صفحه 3-32

چکیده
  اضطرار به معنای ناچاری، ناگزیری و درمانگی می‌تواند به دو قسم فردی و اجتماعی تقسیم شود. در خصوص قسم دوم بنا بر دیدگاهی، اضطرار وصف یا عنوان عارض بر فرد حقیقی و طبیعی است و در صورت عروض این عنوان، حکم اولی ...  بیشتر
بازخوانی فقهی حقوقی حق شفعۀ موقوف‌علیهم
بازخوانی فقهی حقوقی حق شفعۀ موقوف‌علیهم

محمدحسن حائری؛ جواد یعقوبی؛ محمد یعقوبی

دوره 9، شماره 15 ، فروردین 1396، ، صفحه 3-30

چکیده
  حق شفعۀ موقوف‌علیهم یکی از مسائل اختلافی در فقه و حقوق می‌باشد و نظرات متفاوتی در مورد آن بیان گشته و قانون مدنی نیز در این زمینه از نظر مشهور پیروی کرده است. سه نظر عمده در بین فقها در این باره عنوان شده ...  بیشتر
حاکمیت ارادۀ ظاهری در قلمرو اشتباه در اعمال حقوقی
حاکمیت ارادۀ ظاهری در قلمرو اشتباه در اعمال حقوقی

مرتضی کشاورزی ولدانی؛ حسین ناصری مقدم؛ حسین صابری

دوره 8، شماره 14 ، مهر 1395، ، صفحه 3-30

چکیده
  یکی از مسائل محل تأمل بین فقها و حقوق‌دانان، حاکمیت ارادۀ باطنی یا ظاهری و نقش هر یک در اعمال حقوقی است. عمده دلیل طرفداران نظریۀ ارادۀ باطنی، قاعدۀ فقهی تبعیت عقد از قصد است؛ به این بیان که هر گاه عقد ...  بیشتر
خرید دین در نظام بانکداری اسلامی
خرید دین در نظام بانکداری اسلامی

سیدمصطفی محقق داماد؛ جمشید شیری؛ فروغ قاسمی

دوره 8، شماره 13 ، خرداد 1395، ، صفحه 3-28

چکیده
  خرید دین که امروزه یکی از منابع تأمین اعتبار در حقوق بانکی به شمار می‌رود، بعد از ورود در ادبیات قانونی نظام بانکی از اهمیت خاصی برخوردار شده است. بر پایۀ عقد خرید دینْ، دین بدهکار به بیشتر یا کمتر از ...  بیشتر
جریان خیارات در اقاله
جریان خیارات در اقاله

محمدحسن صادقی مقدم؛ علی ساعت‌چی؛ هادی شعبانی کندسری

دوره 7، شماره 12 ، آبان 1394، ، صفحه 3-18

چکیده
  در پژوهش حاضر، جریان خیارات در اقاله بررسی شده است. مطابق مادۀ 283 قانون مدنی، بعد از معامله، طرفین می‌توانند به تراضی آن را اقاله یا تفاسخ نمایند. همان گونه که از واژۀ تفاسخ برمی‌آید، اثر اقاله فسخ عقد ...  بیشتر
تحلیل وضعیت حقوقی معاملات مشتری نسبت به مورد شفعه
تحلیل وضعیت حقوقی معاملات مشتری نسبت به مورد شفعه

سیدمصطفی محقق داماد؛ سیدمحمدمهدی قبولی درافشان؛ علی ساعت‌چی

دوره 7، شماره 11 ، خرداد 1394، ، صفحه 3-22

چکیده
  در مواردی به حکم قانون برای شخصی نسبت به مبیع، حق شفعه پدید می‌آید و او می‌تواند با پرداخت معادل ثمن به خریدار، مبیع را تملّک نماید. گاه قبل از اِعمال حق شفعه توسط شفیع، خریدار نسبت به مبیع معامله‌ای ...  بیشتر
پژوهشی در دلالت عبارت قرآنی لَا تَعَاوَنُوا عَلَی الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ بر حرمت اعانت بر اثم و عدوان
پژوهشی در دلالت عبارت قرآنی لَا تَعَاوَنُوا عَلَی الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ بر حرمت اعانت بر اثم و عدوان

سیف‌الله احدی؛ محمدتقی فخلعی

دوره 6، شماره 10 ، آبان 1393، ، صفحه 3-30

چکیده
  بسیاری از فقها و مفسران به عبارت قرآنیتَعَاوَنُوا عَلَی الْبِرِّ وَالتَّقْوَی وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَی الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ€ بر حرمت اعانت بر اثم و عدوان استدلال کرده‌اند، اما برخی این استدلال ...  بیشتر
تحلیل فقهی شخصیت حقوقی
تحلیل فقهی شخصیت حقوقی

محمدتقی فخلعی؛ محمدحسن حائری؛ محمدعلی قاسمی

دوره 6، شماره 9 ، خرداد 1393، ، صفحه 3-30

چکیده
  شخصیت حقوقی یکی از مهم‌ترین مفاهیم حقوقی است که گسترۀ فراوانی در زندگی اجتماعی امروز دارد. با توجه به اینکه حق و تکلیف در فقه به مکلف نسبت داده شده و موضوع این دانش فعل مکلف است و از سوی دیگر در دوران معاصر، ...  بیشتر
وضعیت حقوقی شرط عدم نفقه در نکاح دائم
وضعیت حقوقی شرط عدم نفقه در نکاح دائم

علی‌اکبر ایزدی فرد؛ محمد محسنی دهکلانی؛ رزاق ادبی فیروزجایی

دوره 5، شماره 8 ، آذر 1392، ، صفحه 3-26

چکیده
  به موجب مادۀ 1106 قانون مدنی، نفقۀ زوجه در نکاح دائم بر عهدۀ شوهر است. مشهور فقها و حقوق‌دانان، مستندات چنین الزامی را «مقتضای عقد نکاح»، «امر شارع به تکلیف زوج»، «غیر ترخیصی بودن حکم نفقه» ...  بیشتر
نقدی بر نظریة کاشفیت رضای متأخر مکرَه
نقدی بر نظریة کاشفیت رضای متأخر مکرَه

روشنعلی شکاری؛ محمدرضا دشتی

دوره 5، شماره 7 ، خرداد 1392، ، صفحه 3-26

چکیده
  مادة 190 قانون مدنی شرایط عمومی صحت عقود را بیان داشته است. مطابق این ماده، برای انعقاد هر عقد، قصد و رضای طرفین ضروری است. عدم وجود قصد، موجب بطلان عقد، و فقدان رضا سبب عدم نفوذ آن است. تقارن قصد و رضا از ...  بیشتر
انتقال قراردادی عقد در فقه امامیه
انتقال قراردادی عقد در فقه امامیه

محسن ایزانلو؛ مهدی عباسی حصوری؛ هادی شعبانی کَندسری

دوره 4، شماره 5 ، مرداد 1391، ، صفحه 3-24

چکیده
  خاستگاه اصلی و مورد پذیرش انتقال عقد در فقه امامیه، عقود مضاربه و مزارعه است. برخی از فقهای متأخر به انتقال عقد بیع و اجاره نیز تمایل نشان داده‌اند. در این مقاله، علاوه بر مصادیق انتقال قراردادی عقد در ...  بیشتر
تحلیل مفهوم شرط در عرف خاص فقیهان امامیه
تحلیل مفهوم شرط در عرف خاص فقیهان امامیه

احمد باقری؛ حسین داورزنی؛ سیدمحمود هل اتایی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1398، ، صفحه 3-22

چکیده
  در روایات هرگز به ماهیت مفهومی واژه شرط پرداخته نشده است. مفهوم شرط از دید عرفی و بر اساس شواهد لغویِ موجود، عبارت از دو چیز است: اول: جعل و قراری که در ضمن معامله می‌باشد؛ دوم: چیزی که چیز دیگری بر آن معلق ...  بیشتر
مبانی فقهی ماده 23 قانون حمایت خانواده از دریچه فقه مقارن
مبانی فقهی ماده 23 قانون حمایت خانواده از دریچه فقه مقارن

محمد امامی؛ سید علی رضوی؛ سید محمد رضوی

دوره 12، شماره 21 ، تیر 1399، ، صفحه 3-34

چکیده
  بر اساس ماده 23 قانون حمایت خانواده 1391، زوجین می‌بایست قبل از ازدواج ضمن انجام آزمایش‌های پزشکی، گواهی لازم در خصوص بیماری‌های مسری و خطرناک را ارائه نمایند. در فقه مذاهب اسلامی، در خصوص حکم فقهی این ...  بیشتر
نسبت و رابطة دانش فقه و علم حقوق در نظام حقوقی ایران
نسبت و رابطة دانش فقه و علم حقوق در نظام حقوقی ایران

سیدابوالقاسم نقیبی

دوره 2، شماره 2 ، مرداد 1388، ، صفحه 3-20

چکیده
  دانش فقه از شاخه‌های علوم اسلامی و علم حقوق از شعبه‌های مهم علوم انسانی است. جایگاه این دو دانش در نظام حقوقی ایران ایجاب می‌نماید که بسترهای تعامل آن دو در مطالعه‌ای میان‌رشته‌ای ارائه و نسبت و رابطة ...  بیشتر
شرط خیار در عقد ضمان
شرط خیار در عقد ضمان

مصطفی محقق داماد؛ غلامرضا یزدانی

دوره 3، شماره 4 ، دی 1390، ، صفحه 3-24

چکیده
  آنچه در این مختصر مورد بررسی قرار می‌گیرد، صحت و یا عدم صحت اشتراط خیار در عقد ضمان است. فقها و محققان عقود را از یک حیث به عقود لازم و عقود جایز تقسیم کرده‌اند.[1] فسخ عقود لازم ممکن نیست مگر در جایی که ...  بیشتر
فقه پویا
فقه پویا

محسن جهانگیری

دوره 1، شماره 1 ، مرداد 1387، ، صفحه 3-12

چکیده
   تبارک الذی نزّل الفرقان علی عبده لیکون للعالمین نذیراً€ (فرقان/ 1).              و ما أرسلناک إڤ کافّة للناس بشیراً و نذیراً€ (سبأ/ 28).از چالشهای مهم و جدّی عرصة علمی ـ ...  بیشتر
تولیت موقوفه در صورت عدم تعیین متولی از سوی واقف
تولیت موقوفه در صورت عدم تعیین متولی از سوی واقف

مجید استاد مودب خوشرو؛ غلامرضا یزدانی؛ مصطفی حسینی

دوره 15، شماره 27 ، خرداد 1402، ، صفحه 3-22

https://doi.org/10.30513/cjd.2020.1067

چکیده
  یکی از مسائل اساسی در عقد وقف، شیوه مدیریت کردن آن است. مطابق نظر فقها و همچنین قانون مدنی، مسئولیت اداره مال موقوفه با متولی است. معمولاً متولی در ضمن وقف توسط واقف تعیین می‌شود. حال اگر واقف، متولی را ...  بیشتر
تحلیل وضعیت مهر در صورت شرط عدم دخول
تحلیل وضعیت مهر در صورت شرط عدم دخول

سیف اله احدی؛ علی محمدیان

دوره 14، شماره 25 ، خرداد 1401، ، صفحه 3-22

https://doi.org/10.30513/cjd.2021.1437.1284

چکیده
  پس از پذیرش اینکه اقتضای ذات عقد نکاح، برقراری رابطۀ زناشویی و تحقق دخول نیست، یکی از فروعات مترتب بر آن، وضعیت مهر از حیث استقرار و تزلزل در فرض شرط عدم دخول است که آیا در فرض مذکور نیز همانند موارد اطلاق ...  بیشتر
تعهد اطلاع‌رسانی پزشک معالج به اشخاص غیر بیمار؛ مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و ایالات متحده آمریکا
تعهد اطلاع‌رسانی پزشک معالج به اشخاص غیر بیمار؛ مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و ایالات متحده آمریکا

عاطفه آجری آیسک؛ صدیقه محمدحسنی؛ سیدعلی رضوی؛ سیدحسن وحدتی شبیری

دوره 13، شماره 23 ، خرداد 1400، ، صفحه 3-38

https://doi.org/10.30513/cjd.2021.1334

چکیده
  تعهد اطلاع‌رسانی پزشک معالج به اشخاص غیر بیماری که از ناحیه اشخاص بیمار در معرض خطر جدی قرار دارند، نقش مهمی در حفظ و ارتقای سلامت عمومی جامعه دارد. این تعهد گاهی بدون افشای نام بیماران، در مواردی مانند ...  بیشتر
حکومت نبوی، مأموریتی الهی یا ضرورتی عقلی یا سیاسی؟
حکومت نبوی، مأموریتی الهی یا ضرورتی عقلی یا سیاسی؟

محمد حسن اشرافی بجستانی؛ محمد رضا کاظمی گلوردی؛ علی اصغر داودی

دوره 14، شماره 26 ، اسفند 1401، ، صفحه 3-20

https://doi.org/10.30513/cjd.2020.775.1161

چکیده
  یکی از مباحث پرمناقشۀ جامعه اسلامی در طول دوره چهارده قرنی خود، موضوع حکومت اسلامی و حق حکومت و ملاک حقانیت بوده است. از آنجایی که چنین مباحثی را نمی‌توان فارغ از حکومت پیامبر اسلامN و سنت سیاسی ایشان ...  بیشتر
بررسی شرط پرداخت دیون و هزینه های واقف از منافع موقوفه
بررسی شرط پرداخت دیون و هزینه های واقف از منافع موقوفه

عبدالرضا اصغری؛ مصطفی حسینی؛ غلامرضا یزدانی؛ محمد حسینی

دوره 13، شماره 24 ، مهر 1400، ، صفحه 3-22

https://doi.org/10.30513/cjd.2021.1102.1213

چکیده
  یکی از مسائل اساسی در عقد وقف، بحث شروط واقف و کیفیت اعمال آن در ضمن عقد وقف می‌باشد. مطابق اصل حاکمیت اراده، قاعده اولیه در وقف آن است که واقف می‌تواند هر شرطی را که منافی با وقف نباشد، در ضمن آن درج نماید. ...  بیشتر