پژوهشی
مسئولیت مدنی اجیر اول در فرض واگذاری تعهد در فقه امامیه و حقوق ایران
مسئولیت مدنی اجیر اول در فرض واگذاری تعهد در فقه امامیه و حقوق ایران

سید وحید صادقی؛ محمدمهدی الشریف

دوره 16، شماره 30 ، دی 1403، صفحه 5-32

https://doi.org/10.30513/cjd.2023.4929.1836

چکیده
  امروزه در بسیاری از قراردادهای اجارۀ اشخاص، اجیر، انجام تعهد را به شخص ثالث واگذار می‌نماید، مانند پیمانکاری که یک پروژۀ عظیم را بر عهده گرفته و هر بخش را به یک پیمانکار فرعی واگذار می‌کند یا پزشکی که ...  بیشتر
پژوهشی
ارزیابی انتقادی مادۀ 24 قانون نحوۀ اجرای محکومیت‌های مالی
ارزیابی انتقادی مادۀ 24 قانون نحوۀ اجرای محکومیت‌های مالی

یاسر تک‌فلاح؛ ابوالقاسم مرشدی

دوره 16، شماره 30 ، دی 1403، صفحه 33-60

https://doi.org/10.30513/cjd.2024.4942.1841

چکیده
  در مادۀ 24 قانون نحوۀ اجرای محکومیت‌های مالی به 7 مورد از مصادیق مستثنیات دین تصریح شده و قانون‌گذار آن‌ها را غیرقابل توقیف و فروش برشمرده است. تعریف مستثنیات دین به مصادیق آن به جهت نبود ملاک منقح، شبهات ...  بیشتر
پژوهشی
نقش «اعتباری» دانستن حقوق خصوصی در حل چالش‌های آن
نقش «اعتباری» دانستن حقوق خصوصی در حل چالش‌های آن

رضا دریائی

دوره 16، شماره 30 ، دی 1403، صفحه 61-88

https://doi.org/10.30513/cjd.2024.5299.1885

چکیده
  این گزاره که «حقوق عالم اعتبار است» از بنیادی‌ترین مطالب در فهم و حل موضوعات حقوقی به شمار می‌آید. با وجود استعمال بالای این گزاره در ادبیات حقوقی، غالباً به ابعاد و آثار آن بی‌توجهی می‌شود. نوشتار ...  بیشتر
پژوهشی
مسئولیت‌ مدنی بانک در مورد صندوق امانات؛ مطالعۀ موردی: سرقت از بانک ملی شعبۀ دانشگاه شهر تهران
مسئولیت‌ مدنی بانک در مورد صندوق امانات؛ مطالعۀ موردی: سرقت از بانک ملی شعبۀ دانشگاه شهر تهران

جعفر زنگنه شهرکی؛ سید مصطفی میلانی

دوره 16، شماره 30 ، دی 1403، صفحه 89-111

https://doi.org/10.30513/cjd.2023.4827.1812

چکیده
  از خدمات بانک‌ها به مشتریان ارائۀ صندوق امانات است. مسئولیت مدنی بانک در قبال ورود خسارت به دارایی مشتریان در این صندوق‌ها و حدود این مسئولیت، از مسائل جالب توجهی است که بعد از حادثۀ سرقت از صندوق امانات ...  بیشتر
پژوهشی
باز‌پژوهی فقهی - حقوقی اسقاط حق شفعه قبل از بیع توسط شفیع
باز‌پژوهی فقهی - حقوقی اسقاط حق شفعه قبل از بیع توسط شفیع

محمد علی سعیدی؛ مهدی میری؛ فرزانه کرمی؛ حجت پولادین طرقی

دوره 16، شماره 30 ، دی 1403، صفحه 113-135

https://doi.org/10.30513/cjd.2023.4704.1792

چکیده
  در فقه امامیه نسبت به امکان اسقاط حق شفعه قبل از بیع سه دیدگاه مختلف وجود دارد: مشهور فقها اسقاط حق شفعه قبل از بیع را نپذیرفته‌اند، برخی از فقها آن را پذیرفته و برخی هم قائل به تفصیل شده‌اند. قانون مدنی ...  بیشتر
پژوهشی
امکان‌سنجی رجوع در هبۀ زوجین بر پایۀ آموزه‌های فقهی؛ (نقدی بر مادۀ 803 قانون مدنی با پیشنهاد اصلاح)
امکان‌سنجی رجوع در هبۀ زوجین بر پایۀ آموزه‌های فقهی؛ (نقدی بر مادۀ 803 قانون مدنی با پیشنهاد اصلاح)

امین سلیمان کُلوانق

دوره 16، شماره 30 ، دی 1403، صفحه 137-159

https://doi.org/10.30513/cjd.2023.5212.1879

چکیده
  قانون مدنی در مادۀ 803، اصل را در عقد هبه بر جواز گذاشته و موارد لزوم را تحت استثنائات بیان می‌کند. با تفسیر مبتنی بر مفهوم حصر، هبۀ زوجین مشمول جواز رجوع می‌گردد. اما در مادۀ 1037 رویکرد متعارض با مادۀ 803 ...  بیشتر
پژوهشی
ادلۀ اشتراط نقد بودن قراردادهای پایاپای تفاضلی در صورت مکیل یا موزون و ناهم‌جنس بودنِ عوضین
ادلۀ اشتراط نقد بودن قراردادهای پایاپای تفاضلی در صورت مکیل یا موزون و ناهم‌جنس بودنِ عوضین

سید علی صداقت؛ غلامعلی معصومی نیا

دوره 16، شماره 30 ، دی 1403، صفحه 161-181

https://doi.org/10.30513/cjd.2023.4914.1834

چکیده
  در بسیاری از قراردادهای پایاپای، ناهمسانی ارزش کالاهای مورد مبادله، سبب می‌شود که مقدار عوضین قرارداد با یکدیگر همسان نباشند و همۀ فقیهان شیعی معتقدند در صورتی که عوضین این قرارداد، مکیل یا موزون بوده ...  بیشتر
پژوهشی
مبانی حجیتی «جمع بین حقین» و کاربردهای آن در فقه امامیه
مبانی حجیتی «جمع بین حقین» و کاربردهای آن در فقه امامیه

ابوالفضل علیشاهی قلعه‌جوقی؛ فریبا طائی؛ شیما ناصری؛ ابوالحسن بختیاری

دوره 16، شماره 30 ، دی 1403، صفحه 183-204

https://doi.org/10.30513/cjd.2023.4805.1810

چکیده
  یکی از مباحث پرکاربرد در ذیل قاعدۀ لاضرر و لاضرار مبحث جمع بین حقین می‌باشد. در‌ واقع، جمع بین حقین یک قاعدۀ فقه مدنی است که برای دفع ضرر به آن استناد می‌شود، هرچند فقیهان آن را به‌عنوان یک قاعدۀ فقهی ...  بیشتر
پژوهشی
امکان‌سنجی حقوق مالکانۀ صاحب ژنوم در قراردادهای ژن‌پژوهی انسان‌محور
امکان‌سنجی حقوق مالکانۀ صاحب ژنوم در قراردادهای ژن‌پژوهی انسان‌محور

زهرا خسروجردی؛ محمدرضا غلامپور؛ سید محسن حسینی پویا

دوره 16، شماره 30 ، دی 1403، صفحه 205-234

https://doi.org/10.30513/cjd.2025.6271.1987

چکیده
  بر اساس یافته‌های پژوهشیِ حاصل از مطالعۀ تطبیقی در نظام حقوقی اسلام و دیگر نظام‌های حقوقی، اقوال اندیشمندان دینی همانند رویکرد کشورها، در خصوص شناسایی حق مالکیت بیماران یا متقاضیان شرکت در پروژه‌های ...  بیشتر
پژوهشی
تحلیل فقهی حقوقی جایگاه بیماری پاندمیک کرونا در حقوق قراردادها، با نگاهی انتقادی به رویۀ‌ قضایی
تحلیل فقهی حقوقی جایگاه بیماری پاندمیک کرونا در حقوق قراردادها، با نگاهی انتقادی به رویۀ‌ قضایی

سید حسین تهامی؛ سید محمدمهدی قبولی درافشان؛ سعید محسنی؛ اعظم انصاری

دوره 16، شماره 30 ، دی 1403، صفحه 235-262

https://doi.org/10.30513/cjd.2023.4937.1840

چکیده
  شیوع بیماری پاندمیک کرونا بر اجرای برخی تعهدات قراردادی تأثیرگذار بود و ازاین‌رو به چالشی جدید برای کنشگران حقوقی، به‌خصوص قضات در حل اختلافاتِ به‌وجودآمده، تبدیل گردید. در این راستا باید به این سؤال ...  بیشتر
پژوهشی
نقد دیدگاه شیخ انصاری در مورد غرر شخصی و نوعی در باب شرط بودن علم به عوضین در بیع
نقد دیدگاه شیخ انصاری در مورد غرر شخصی و نوعی در باب شرط بودن علم به عوضین در بیع

رحمت‌الله کریم‌زاده

دوره 16، شماره 30 ، دی 1403، صفحه 263-285

https://doi.org/10.30513/cjd.2023.5018.1852

چکیده
  یکی از قواعدی‌ که‌ در فقه‌ معاملات‌ به کار می‌رود قاعدۀ‌ فقهی «نفی‌ بیع‌ غرری» یا «نفی‌ غرر» است. مرحوم شیخ انصاری در بحث شرط بودن علم به عوضین در باب بیع و به طور خاص، در اشیای مکیل و موزون، ...  بیشتر
پژوهشی
بررسی اشتراط اجتهاد در سِمَت داوری
بررسی اشتراط اجتهاد در سِمَت داوری

حسین هوشمند فیروزآبادی؛ محمدجواد قاسمی‌زادگان؛ احسان یاوری

دوره 16، شماره 30 ، دی 1403، صفحه 287-316

https://doi.org/10.30513/cjd.2023.4850.1819

چکیده
  شیوۀ حل اختلاف از طریق داوری به دلیل این‌که شیوه‌ای سریع، تخصصی و نوعی قضاوت خصوصی بر پایۀ ارادۀ طرفین محسوب می‌گردد، شایع و رو به گسترش است. علی‌رغم نظر مشهور فقها که قائل به اشتراط اجتهاد در داور همانند ...  بیشتر