تصحیح فقهی ضمان تعلیقی؛ با رویکرد نقد مواد 691، 699 و 700 قانون مدنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 سطح چهار، حوزه علمیه، قم، ایران

2 دانشکده الهیات ،پردیس فارابی دانشگاه تهران ،قم ، ایران

چکیده

یکی از بحث‌‌های چالش برانگیز فقهی، مسئله‌ی اشتراط تنجیز در عقود است و به ادعای برخی فقیهان، بطلان عقد تعلیقی در فقه شیعه امری اجماعی است. یکی از عقود مهم و پرکاربرد، عقد ضمان است که به نظر بسیاری از فقها اجماع مذکور در آن جریان داشته و ضمان تعلیقی نیز باطل می‌باشد. از سوی دیگر برخی فقها با نقد ادله‌ی بطلان تعلیق و همچنین استناد به ادله‌ی عمومی وفای به عقد، با حکم بطلان به مخالفت پرداخته‌اند. در نظر ایشان اجماع مدرکی بوده و دلیل اصلی بطلان، «امتناع عقلی» تعلیق در عقود است اما مثال‌های نقض متعدد در فقه، دلیلی بر رد این برهان عقلی است. همچنین صدق عنوان «التزام یا تعهد طرفینی» برای شمولیت ادله‌ی عمومی وفای به عقد کافی است و ضمان تعلیقی نیز چنین خصوصیتی را دارا می‌باشد.
به نظر می‌رسد با بررسی نظریات گوناگون و ادله‌ی آن‌ها، ادله‌ی بطلان ضمان تعلیقی از استحکام کافی برخوردار نبوده و می‌توان صحت آن را پذیرفت. این حکم در تعدیل و بازنگری مواد 691، 699 و 700 قانون مدنی -که حکم به بطلان ضمان تعلیقی می‌نمایند- کاربرد داشته و از این طریق می‌توان عقد بیمه را به عنوان مصداقی از آن تصحیح نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

a

چکیده [English]

a