زهرا خسروجردی؛ محمدرضا غلامپور؛ سید محسن حسینی پویا
چکیده
بر اساس یافتههای پژوهشیِ حاصل از مطالعۀ تطبیقی در نظام حقوقی اسلام و دیگر نظامهای حقوقی، اقوال اندیشمندان دینی همانند رویکرد کشورها، در خصوص شناسایی حق مالکیت بیماران یا متقاضیان شرکت در پروژههای ...
بیشتر
بر اساس یافتههای پژوهشیِ حاصل از مطالعۀ تطبیقی در نظام حقوقی اسلام و دیگر نظامهای حقوقی، اقوال اندیشمندان دینی همانند رویکرد کشورها، در خصوص شناسایی حق مالکیت بیماران یا متقاضیان شرکت در پروژههای تحقیقاتی مبتنی بر ژنوم انسان، نهتنها به دلیل ارتباط موضوع این قراردادها با مباحث مربوط به حقوق بشر نظیر حق بر سلامتی و دسترسی عادلانه به خدمات ژندرمانی و داروهای ژنتیکی، بلکه به دلیل ارتباط آنها با عرضۀ تجاری یافتههای حاصل از منابع ژنتیک انسانی، پر شکاف و متغیر بوده است. این عدم همپایی بین سرعت پیشرفت علم ژنتیک و فقدان یک رویکرد حقوقی واحد بین محققان و نمونهدهندگان در خصوص اعطای حق مالکانه، بر مطالبات و حقوق اشخاص نسبت به منافع اقتصادی حاصل از مواد بیولوژیک انسانی، تأثیر گذاشته و موانعی را بر سر راه تحقیق و توسعۀ صنعت ژنومیک ایجاد کرده است. بدیهی است شناسایی حق مالکیت در این پژوهشها، همانند سایر حقوق قانونی مطلق نبوده و قانونگذار باید این حق را بر مبنای حفظ نظم عمومی، تحدید نماید. لذا ضمن بررسی رویکردهای اتخاذشده در مورد حدود اختیار و میزان تسلط بیولوژیکی انسان و تأثیر هر یک از رویکردها بر قراردادهای تحقیقاتی و انتقال ژنوم انسان، نظریۀ قابل پذیرش در حقوق ایران را روشن خواهیم ساخت.
