نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

• سیدمهدی کاظمی

دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی طلبه سطح 3 فقه و حقوق مدرسه علمیه عالی نواب

چکیده

فسخ قراردادهای اقساطی از پیچیده‌ترین جلوه‌های انحلال قرارداد در روابط تجاری است؛ زیرا نقض تعهد در چنین قراردادهایی غالباً تدریجی، مرحله‌ای و وابسته به ساختار کلان قرارداد است. کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا در ماده 73 با پیش‌بینی سازوکاری خاص برای فسخ اقساط گذشته، آینده و کل قرارداد، رویکردی نظام‌مند نسبت به نقض اساسی و وابستگی متقابل اقساط اتخاذ کرده است. در مقابل، حقوق ایران مقرره‌ای ویژه در خصوص قراردادهای اقساطی ندارد و تحلیل فسخ در این حوزه ناگزیر از رهگذر قواعد عمومی خیارات، به‌ویژه خیار تبعض صفقه، صورت می‌گیرد. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد تطبیقی، ابتدا مبانی عمومی فسخ در کنوانسیون و جایگاه نقض اساسی را بررسی می‌کند، سپس سازوکار خاص ماده 73 در خصوص فسخ جزئی و کلی قراردادهای اقساطی را تحلیل می‌نماید. در ادامه، مبانی فسخ و امکان تجزیه‌پذیری قرارداد در حقوق ایران واکاوی شده و ظرفیت‌های خیار تبعض صفقه و سایر قواعد مرتبط ارزیابی می‌شود. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که کنوانسیون با تفکیک میان نقض اساسی و غیراساسی و با تأکید بر اصل بقای قرارداد، فسخ کل قرارداد اقساطی را به تحقق شرایط مضیق و احراز وابستگی ساختاری اقساط منوط کرده است؛ درحالی‌که حقوق ایران، با تکیه بر نظام سنتی خیارات و بدون درجه‌بندی مفهومی نقض، در صورت تحقق اسباب قانونی، امکان فسخ گسترده‌تری را فراهم می‌آورد، اما سازوکار منسجمی برای مدیریت نقض‌های تدریجی یا پیش‌بینی نقض آینده ارائه نمی‌دهد. این تفاوت، پیامدهای عملی مهمی در ثبات روابط تجاری و پیش‌بینی‌پذیری حقوقی طرفین قرارداد به همراه دارد.

کلیدواژه‌ها

• فسخ قرارداد
• قرارداد اقساطی
• نقض اساسی
• ماده 73 کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا
• خیار تبعض صفقه
• تجزیه‌پذیری قرارداد
• انحلال عقد

موضوعات

• حقوق تجارت

عنوان مقاله [English]

A Basic Analysis and Comparative Study of Termination of Installment Contracts in the Convention on the International Sale of Goods and Iranian Law

نویسنده [English]

• seyyed ,mahdi kazemi

Private Law, Razavi University of Islamic Sciences

چکیده [English]

Termination of installment contracts is one of the most complex manifestations of contract dissolution in commercial relations, because the breach of obligation in such contracts is often gradual, staged, and dependent on the macrostructure of the contract. The Convention on the International Sale of Goods in Article 73 has adopted a systematic approach to fundamental breach and interdependence of installments by providing a specific mechanism for the termination of past, future, and entire installments. In contrast, Iranian law does not have a specific provision regarding installment contracts, and the analysis of termination in this area is inevitably carried out through the general rules of options, especially the option of dividing the transaction. The present study, using a descriptive-analytical method and a comparative approach, first examines the general principles of termination in the Convention and the position of fundamental breach, then analyzes the specific mechanism of Article 73 regarding partial and total termination of installment contracts. Next, the principles of termination and the possibility of contract severability in Iranian law are analyzed and the capacities of the option of contract separation and other related rules are evaluated. The research findings show that the Convention, by distinguishing between fundamental and non-fundamental breaches and emphasizing the principle of contract survival, has made the termination of the entire installment contract subject to the fulfillment of narrow conditions and the establishment of structural dependence of the installments; while Iranian law, relying on the traditional system of options and without conceptual grading of breaches,

کلیدواژه‌ها [English]

• Termination of contract
• installment contract
• fundamental breach
• Article 73 of the Convention on the International Sale of Goods
• option to separate the transaction
• severability of the contract
• dissolution of the contract