نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

• صدیقه حاتمی

استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

چکیده

وصیت عهدی یکی از نهادهای مهم حقوقی و فقهی است که اجرای آن مستلزم تعیین وصی یا اوصیاء می‌باشد. یکی از مسائل پیچیده در این زمینه، فوت وصی یا برخی اوصیاء پس از فوت موصی و پیش از اجرای وصایت است. در صورتی که وصی تنها باشد، میان فقیهان و حقوقدانان اختلافی وجود ندارد و در این صورت حاکم شرع مسئول اجرای وصایت از طریق نصب امین است. اما در فرض اوصیاء متعدد، پرسش اصلی این است که آیا نصب امین توسط دادگاه یا حاکم شرع به جای وصی فوت شده و ضم آن به اوصیاء باقی مانده ضروری است یا خیر. اگر موصی اوصیاء را به‌طور مستقل منصوب کرده باشد، با فوت یکی از اوصیاء، اختیارات سایر اوصیاء به قوت خود باقی است و نیازی به ضمّ امین یا نصب وصی جدید نیست. اما در صورتی که اوصیاء به‌طور اجتماع منصوب شده باشند، میان فقهای امامیه و حقوقدانان اختلاف نظر وجود دارد و سکوت قانون‌گذار دامنه این اختلاف را افزایش داده است. تتبع در آثار فقهی و حقوقی، دو دیدگاه در این فرض را نشان می دهد: دیدگاه نخست، لزوم ضمّ امین برای اجرای جمعی وصایت، و دیدگاه دوم، کفایت اجرای وصایت توسط اوصیای باقی‌مانده بدون نیاز به نصب امین جدید. با استناد به ادله ای چون «مشروط بودن اجتماع به امکان تحقق آن»، «عدم ولایت حاکم با وجود وصی منصوب»، و «ماده ۷۳ قانون امور حسبی»، مقاله نشان می‌دهد که دیدگاه دوم هماهنگی بیشتری با اصول ش

کلیدواژه‌ها

• وصیت عهدی
• اوصیاء
• فوت وصی
• ضمّ امین
• حاکم شرع

موضوعات

• فقه و حقوق

عنوان مقاله [English]

A reflection on the necessity of appointing a trustworthy guardian after the death of some executors in testamentary guardianship

نویسنده [English]

• sedigheh hatami

Assistant Professor, Department of Islamic Jurisprudence and Principles of Islamic Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Ilam, Ilam, Iran.

چکیده [English]

Testamentary will is one of the significant legal and jurisprudential institutions whose implementation requires the appointment of an executor or multiple executors. One of the complex issues in this area concerns the death of the executor, or some of the executors, after the death of the testator and before the execution of the will. Where there is a single executor and he dies, there is no disagreement among jurists and legal scholars that the Islamic judge is responsible for carrying out the will through the appointment of an auxiliary trustee. However, in cases involving multiple executors, the central question is whether it is necessary for the court or the Islamic judge to appoint an auxiliary trustee to replace the deceased executor and join him to the remaining executors, or whether such appointment is unnecessary. If the testator has appointed the executors independently, the death of one executor does not affect the authority of the others, and there is no need to appoint an auxiliary trustee or a new executor. By contrast, where the executors have been appointed jointly, there is a divergence of opinion among Imami jurists and legal scholars, a divergence that has been exacerbated by the legislature’s silence on the matter. A survey of jurisprudential and legal sources reveals two principal views in this regard: the first maintains the necessity of appointing an auxiliary trustee in order to continue the joint execution of the will, while the second considers the execution of the wi

کلیدواژه‌ها [English]

• Testamentary will
• executors
• death of the executor
• appointment of an auxiliary trustee
• Islamic judge