بررسی مستثنیات اصلی و تبعی از حکم ملی شدن اراضی منابع طبیعی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق دانشگاه بین المللی امام رضا ع مشهد

چکیده

اراضی منابع طبیعی به مفهوم اراضی دارای گیاهان خودرو که به حال طبیعی خود باقی مانده، با قانون ملی شدن جنگل‌های کشور در تاریخ 17/10/1341 ملی و در زمرۀ اموال عمومی قرار گرفتند. از حکم یادشده، اراضی‌ای که تا تصویب قانون یادشده احیاء شده بودند، خارج شده و مستثنیات نام گرفتند. با وجود این، در تاریخ احیاء مورد قبول اراضی منابع طبیعی، همچنان اختلاف وجود دارد و برخی به پشتوانۀ نظریۀ شورای نگهبان و نظریات مشورتی، تاریخ اعلامی دولت در 16/12/1365 را ملاک قرار می‌دهند. وانگهی، مستثنیاتی که بدون احیاء و به تبع مستثنیات دارای احیاء، از حکم ملی شدن اراضی منابع طبیعی، استثناء شده، در رویۀ قضائی و نظریات کارشناسان رسمی، مورد غفلت واقع می‌شوند. در هر حال، مطالعات فقهی و حقوقی در دو موضوع یادشده به این یافته‌ها رهنمون شد که تاریخ احیاء مورد قبول در مستثنیات اصلی شامل خانه‌ها و تأسیسات روستائی و اراضی زراعی و باغی، 16/12/1365 بوده و مستثنیات تبعی نیز دارای پشتوانۀ فقهی و قانونی بوده و باید همراه مستثنیات اصلی مورد توجه قرار گیرند. مستثنیات تبعی در دو گروه اراضی میانی و اراضی پیرامونی (حریم) قرار می‌گیرند. بدین معنی که احیاء بخشی از یک قطعه زمین مستلزم احیاء بخشی دیگر آن نیز می‌باشد. همچنین، اراضی پیرامونی و حریم مورد نیاز زمین احیاءشده، مانند محوطه‌ها در نمونۀ مالکیت فردی و مراتع روستاها در نمونۀ مالکیت جمعی، به تبع زمین مورد احیاء، در اختیار مالک یا مالکین قرار می‌گیرد. در نهایت، حقوق ارتفاقی احیاءکنندگان در اراضی منابع طبیعی ملی، به قوت خود باقی هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigating the main and consequential exceptions to the decree on the nationalization of natural resource lands

نویسنده [English]

  • Mohammad Hasan Emamverdy
law department, imam reza university
چکیده [English]

Natural resource lands, in the sense of lands with carnivorous plants that have remained in their natural state, were nationalized and included in the category of public property by the law on the nationalization of the country's forests on 10/17/1341. From the aforementioned decree, lands that had been restored before the passage of the aforementioned law were excluded and were called exceptions. Despite this, there is still a difference in the accepted date of restoration of natural resource lands, and some, based on the theory of the Guardian Council (Shoraye negahban) and advisory opinions, use the date announced by the government on 12/16/1365 as the criterion. In addition, exceptions that are excluded from the decree on the nationalization of natural resource lands without restoration and as a result of exceptions with restoration, are neglected in judicial practice and the opinions of official experts. In any case, the accepted date of restoration in the main exceptions, including houses and rural facilities and agricultural and garden lands, is 16/12/1365, and the secondary exceptions also have jurisprudential and legal support and should be considered along with the main exceptions. Secondary exceptions are divided into two groups: intermediate lands and peripheral lands (Border). This means that the restoration of part of a piece of land requires the restoration of another part of it. Also, the peripheral lands and border required by the restored land, are placed at the disposal of the owner or owners following the land being restored.

کلیدواژه‌ها [English]

  • National lands
  • natural resources
  • exceptions
  • ownership border
  • easement border