سازوکار حمایت از حقوق اکثریت در رژیم بازسازی آپارتمان‌های فرسوده

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد رشتۀ حقوق نفت و گاز، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

از جمله مشکلات زندگی در مجتمع‌های آپارتمان‌ها، مواجهه با بیم خرابی آن است. به دلیل نبود رژیم حقوقی منسجم در حل مناقشات مبتنی بر اشاعه، بررسی دراین‌باره ضروری به نظر می‌رسد. در فرض وجود خطر مالی و جانی ناشی از فرسودگی ساختمان، به‌موجب تأسیس کلی و مبهم ماده 13 قانون تملک آپارتمان‌ها، اکثریت می‌توانند با تهیه مسکن مناسب برای اقلیت، تجویز بازسازی را از دادگاه درخواست کنند. مشکلات متعددی در این امر، فراروی اکثریت قرار دارد که به دلیل سکوت قانون‌گذار در بسیاری از موارد، ابهام قانون و تزاحم‌های موجود، لازم است سازوکار مناسب برای حمایت از حق اکثریت در فرایند بازسازی، بررسی شود. در پرتو روش تفسیر منطقی، به‌جای تفسیر لفظی، تحلیل ماهیت حق اکثریت و تضمین‌های منطقی اعمال حق، روش‌های حل تزاحم ملاکی، مبتنی بر ضابطۀ الاهم فالاهم، دفع افسد به فاسد، حفظ نظام معیشت و برخی قراین مقامی و اخذ ملاک، معلوم شد، حق اکثریت در تزاحم با اقلیت، در مواردی از جمله، حق بر قراردادِ جمعیِ بازسازی، درخواست تجدید بنا، خروج از اکثریت و اقالۀ آن (دست‌کم قبل از ضرر شدن آن)، مشارکت با ثالث (قرارداد با سازنده)، کارسازی اقدام‌های ضروری (اخذ پروانه، تخریب و..)، افزایش بنا، ممانعت از اقدامات ضرری اقلیت و ثالث، مطالبۀ هزینه‌ها، اجرت‌المثل و قیمت اموال مصرف‌شده در فرایند بازسازی، حق وثیقۀ عینی قانونی (حکمیِ) اکثریت بر واحد بازسازی‌شده برای استیفای طلب، حق حبس اکثریت نسبت به تحویل ملک بازسازی‌شده، زمینه دارد که به دلیل عدم بیان قانونی و فقدان رویه قضایی مناسب، افزون بر هفت مورد به‌عنوان پیشنهاد اصلاح قانون مطرح شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Mechanism for Protecting Majority Rights in the Regime for Renovating Dilapidated Apartments

نویسندگان [English]

  • Hossein Javar 1
  • Matin Saboori 2
1 Associate Professor, Department of Private Law, Farabi Campus, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 MA Student in Law of Oil and Gas, Faculty of Law, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

One of the challenges of living in apartment complexes is facing the risk of their deterioration. Due to the absence of a coherent legal regime for resolving disputes based on co-ownership, research in this area seems necessary. In circumstances where there is a financial or physical danger resulting from building dilapidation, pursuant to the general and ambiguous establishment of Article 13 of the Apartment Ownership Law, the majority can request court authorization for reconstruction by providing suitable housing for the minority. The majority faces numerous obstacles in this process, and due to the legislator's silence on many issues, legal ambiguity, and existing conflicts of rights, it is necessary to examine an appropriate mechanism for protecting the majority's right in the renovation process. In light of the logical interpretation method, as opposed to literal interpretation, by analyzing the nature of the majority's right and logical guarantees for its exercise, conflict resolution methods based on criteria such as prioritizing the more important, repelling the worse by the bad, preserving the livelihood system, and certain contextual evidence and extracting the criterion, it was determined that the majority's right, when in conflict with the minority, has grounds in various instances. These include: the right to a collective renovation contract, the request for rebuilding, withdrawal from the majority and its rescission (at least before it becomes detrimental), cooperation with a third party (contract with a developer), execution of necessary measures (obtaining permits, demolition, etc.) , building expansion, prevention of detrimental actions by the minority and third parties, claiming costs, fair compensation, and the price of assets consumed in the renovation process, the majority's legal (decretal) in rem lien on the renovated unit for debt recovery, and the majority's right of retention regarding the delivery of the renovated property. Due to the lack of legal stipulation and the absence of appropriate judicial precedent, more than seven items have been proposed as suggestions for legal reform.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Minority
  • Capital Majority
  • Renovation
  • Conflict of Rights
  • Guarantees of Rights
  • In Rem Right
  • Financial or Physical Danger
  1. اصفهانی، محمدحسین. (1418ق). حاشیه کتاب المکاسب، (تصحیح عباس محمد آل‌سباع قطیفی). قم: نشر انوار الهدی.
  2. امامی، سید حسن. (۱۳۸۵ش). حقوق مدنی. تهران: گنج دانش.
  3. ایزانلو، محسن؛ میرشکاری، عباس. (1391ش). طلب ممتاز. دیدگاه‌های حقوق قضایی. 17(60)، ص37-68. http://jlviews2.ujsas.ac.ir/article-1-82-fa.html
  4. بجنوردی، سید محمدحسن. (1419ق). القواعد الفقهیه. قم: نشر الهادی.
  5. بحرانی، محمدسند. (1426ق). أسس النظام السیاسی عند الامامیه. قم: مکتبة الفدک.
  6. بهبهانی، محمدباقر. (1424ق). مصابیح السلام. قم: مؤسسه وحید بهبهانی.
  7. پارساپور، محمدباقر؛ تفرشانی، محمدعیسی. (1388ش). نظریه عمومی حق حبس در تعهدات متقابل. حقوق تطبیقی، 0(17)، ص3-22.
  8. تفتازانی، مسعود. (1388ق). المطول: شرح تلخیص مفتاح. تهران: انتشارات کوخ.
  9. جزایری، سید حمید؛ عشایری منفرد، محمد. (1390ش). قلمرو مصلحت و عدالت در تزاحم احکام و حقوق زنان، مطالعات راهبردی زنان، 14(54)، 7-58.
  10. جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1386ش). حقوق خانواده. تهران: گنج دانش.
  11. جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1392ش). ترمینولوژی حقوق. تهران: گنج دانش.
  12. جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1396ش). حقوق اموال. تهران: گنج دانش.
  13. جمعی از محققان. (1389ش). فرهنگ‌نامه اصول فقه. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  14. خراسانی (آخوند)، محمدکاظم. (1446ق)، کفایة الاصول، قم: مجمع الفکر الاسلامی.
  15. خراسانی، محمدکاظم. (1407ق). فواید الاصول. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  16. خمینی، سید روح‌الله. (1378ش). صحیفه نور. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  17. خمینی، سیدروح الله (1368ق)، البیع، قم: مؤسسه اسماعیلیان
  18. خورسندیان، محمدعلی؛ شراعی، الهام. (1395ش). مبانی قاعده نفی اختلال نظام در فقه اسلامی و حقوق موضوعه. فقه و مبانی حقوق اسلامی (مقالات و بررسی‌ها)، 49(1)، ص83-104. https://doi.org/10.22059/jjfil.2016.60144
  19. خویی، سید ابوالقاسم (1410ق)، محاضرات فی اصول الفقه، (تقریر محمد اسحاق فیاض) قم: انتشارات انصاریان
  20. شاهرودی، سید محمود. (1426ق). فرهنگ فقه. قم: مؤسسه دایرة المعارف اسلامی.
  21. صدر، محمد باقر. (1429ق). دروس فی علم الاصول. قم: دار الصدر.
  22. صفایی، سید حسین. (1397ش). قواعد عمومی قراردادها. تهران: میزان.
  23. طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم. (1423ق). حاشیه علی المکاسب. قم: دار المصطفی.
  24. طجرلو، رضا؛ شعبانی، هادی. (1393ش). وثیقۀ شناور در نظام حقوقی کامن‌لا. مطالعات حقوق تطبیقی، 5(1)، ص201-227. https://doi.org/10.22059/jcl.2014.51535
  25. عاملی، شهید ثانی زین‌الدین. (1416ق). مسالک الافهام. قم: مؤسسه معارف اسلامی.
  26. علیدوست، ابوالقاسم. (1387ش). فقه و مصلحت. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  27. علیدوست، ابوالقاسم؛ حسینعلی، بای. (1391ش). معیار ضمان، فقه اهل‌بیت(علیهم السلام)، 18(70-71). ص48-105. https://www.sid.ir/paper/90877/fa
  28. عیسائی تفرشی، محمد؛ نصیری، مرتضی؛ شهبازی‌نیا، مرتضی؛ شکری فریده. (1389ش). وثیقه شناور در نظام حقوقی آمریکا و ایران. پژوهش‌های حقوق تطبیقی. ۱۴(۲)، ص۱۹۵-۲۲۱.
  29. فتوحی‌راد، رضا؛ عابدی، محمد؛ خدابخشی، عبدالله. (1400ش). حق حبس در اجرای تعهدات متقابل. مطالعات حقوق خصوصی، 51(4)، ص783-805. https://doi.org/10.22059/jlq.2022.316938.1007488
  30. کاتوزیان، ناصر. (1402ش). قواعد عمومی قراردادها. تهران: گنج دانش.
  31. کرکی، محقق ثانی علی بن عبدالعالی. (1411ق). جامع المقاصد. بیروت: مؤسسه آل البیت علیهم السلام.
  32. مراغی، میرعبدالفتاح. (بی‌تا). العناوین. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
  33. مطهری، مرتضی. (1377ش). اسلام و مقتضیات زمان. تهران: صدرا.
  34. مکارم شیرازی، ناصر. (1382ق). القواعد الفقهیة. قم: انتشارات علی بن ابی‌طالب(ع).
  35. مکارم شیرازی، ناصر. (1415ق). انوار الفقاهة. قم: مدرسه امام علی(ع).
  36. مکارم شیرازی، ناصر. (1422). بحوث فقهیة هامة. قم: انتشارات مدرسه امام علی بن ابی‌طالب(ع).
  37. مولائی، یوسف؛ حاجی‌پور، مرتضی. (1397ش). اساسی‌سازی حقوق خصوصی. پژوهش حقوق عمومی، 20(61)، ص209-234. https://doi.org/10.22054/qjpl.2018.24710.1606
  38. میرشکاری، عباس. (1395ش). وثیقه حکمی. پژوهشنامه حقوق اسلامی، 17(2). ص127-147. https://doi.org/10.30497/law.2016.1960
  39. نائینی، میرزا محمدحسین. (1418ق). منیة الطالب فی شرح المکاسب، (تقریرات میرزا محمدحسین نائینی به قلم موسی خوانساری). قم: ‌النشر الاسلامی.
  40. ولایتی، محسن. (1394ش). مبانی فقهی حفظ نظام در اندیشه امام خمینی(ره)، نشریه علمی پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی، 12(42)، ص108. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20085834.1394.12.42.6.5