نظریۀ واقعۀ حقوقی بودن ماهیت تنفیذ در فقه و حقوق ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه شهید مطهری

2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه تهران

چکیده

عقد غیر نافذ که از اقسام عقود غیر صحیح است، عقدی است که وجود ناقص حقوقی دارد و با تنفیذ لاحق، صحیح و معتبر گشته و کلیه اثراتی را که شرعاً و قانوناً باید بر آن مترتب شود، ایجاد می‌کند. در توصیف و تحلیل ماهیت حقوقی تنفیذ، بین فقها و حقوق‌دانان اختلاف‌نظر وجود دارد. بعضی آن را واقعه حقوقی و بعضی دیگر عمل حقوقی معرفی می‌کنند. در این مقاله با طرح و نقد و بررسی این دیدگاهها، به تقویت نظریه واقعه حقوقی بودن ماهیت تنفیذ پرداخته شده است؛ چرا که در عقود غیر نافذ، ماهیت عقد انشاء شده است و فقط شرط رضایت مالک، مفقود است که با حصول این شرط، مشروط نیز محقق می‌شود؛ بلکه اصلاً انشایی بودن (عمل حقوقی بودن) تنفیذ، محال عقلی است؛ چون رضایت یک کیف نفسانی و از امور حقیقی و واقعی است و نه اعتباری؛
در حالی که انشاء به امور اعتباری تعلق می‌گیرد. باید توجه داشت که در حصول تنفیذ، صرف رضایت باطنی کفایت نمی‌کند؛ بلکه در نظر عقلا برای ترتیب اثر دادن به عقد اظهار آن نیز لازم است.

کلیدواژه‌ها