دانشگاه علوم اسلامی رضوی آموزه‌های فقه مدنی 2251-936X 17 32 2025 12 22 Analysis of the Function of the Declaratory Oath (Yamin al- Istiẓhārī) in Jurisprudence and Positive Laws واکاوی کارکرد سوگند استظهاری در فقه و قوانین موضوعه 221 250 2056 10.30513/cjd.2025.6209.1978 FA سمیه ظهوری استادیار، گروه حقوق، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران. Journal Article 2024 07 28 The declaratory oath (yamin al-istiẓhārī) is an oath that a plaintiff must take in a lawsuit filed against a deceased person, despite having proven their right through other evidence, in order to affirm the continued existence of their right and thereby provide the judge with assurance of its persistence. Due to its exceptional nature, the declaratory oath is only applicable in lawsuits against the deceased and is not required to be appended to the plaintiff's evidence in other cases where the defendant is unable to defend themselves, such as lawsuits against minors, the insane, or absent persons. Furthermore, the plaintiff is obligated to take the declaratory oath only if they are the original right-holder (asil), even with the presence of evidence and proof of their right. Consequently, a guardian (walī) , executor (wasī) , custodian (qayyim), or other representatives cannot take the oath, as swearing is personal in nature and cannot be delegated. Therefore, in a lawsuit brought by a representative against a deceased person, according to the general import of narrations, the claim is proven merely by the testimony of witnesses, and the court is obligated to rule in favor of the plaintiff. Furthermore, according to the dominant view, the declaratory oath applies both to debt-related claims against a deceased person and to real (in rem) claims against him. سوگند استظهاری سوگندی است که خواهان در دعوایی که علیه میتی مطرح می‌نماید علی‌رغم اثبات حقش با سایر ادله، باید بر بقای حق خود یاد کند تا بدین وسیله موجبات اطمینان یافتن قاضی را بر باقی بودن حق خویش را فراهم نماید. سوگند استظهاری به دلیل استثنایی بودن، فقط در دعوا علیه میت کاربرد دارد و در سایر مواردی که خوانده امکان دفاع از خود ندارد مثل دعوا علیه صغیر، مجنون و غایب لزومی به ضمیمه شدن سوگند خواهان به بینه نیست. علاوه بر آن خواهان در صورتی با وجود بینه و اثبات حق خود، مکلف به اتیان سوگند استظهاری است که اصیل باشد و لذا ولی، وصی، قیم و سایر نمایندگان نمی‌توانند سوگند یاد کنند؛ زیرا سوگند جنبه شخصی دارد و قابل نمایندگی نیست. بنابراین در دعوای نماینده علیه میت به‌موجب عموم اخبار، به مجرد گواهی بینه، دعوا اثبات می‌گردد و دادگاه ملزم به صدور حکم به نفع خواهان است. علاوه بر آن، به نظر غالب سوگند استظهاری هم در دعوای دینی علیه میت و هم دعوای عینی علیه او کاربرد دارد<em>.</em> https://cjd.razavi.ac.ir/article_2056_927f5acdf4d84f883c3edc101d626234.pdf