دانشگاه علوم اسلامی رضوی آموزه‌های فقه مدنی 2251-936X 16 30 2024 12 21 A Jurisprudential and Legal Analysis of the Status of the COVID-19 Pandemic in Contract Law: A Critical Review of Judicial Precedent تحلیل فقهی حقوقی جایگاه بیماری پاندمیک کرونا در حقوق قراردادها، با نگاهی انتقادی به رویۀ‌ قضایی 235 262 1763 10.30513/cjd.2023.4937.1840 FA سید حسین تهامی دکتری حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. سید محمدمهدی قبولی درافشان استاد، گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. سعید محسنی دانشیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. اعظم انصاری استادیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. Journal Article 2023 01 01 The outbreak of the COVID-19 pandemic affected the performance of certain contractual obligations, thereby presenting a new challenge for legal practitioners, particularly judges, in resolving the resulting disputes. In this regard, it is essential to address the fundamental question of whether a pandemic can be considered an external factor (causes) affecting contracts. And secondly, how and to what extent does it affect the performance of contractual obligations, as well as the status of contracts impacted by the outbreak? The present study employs a descriptive-analytical research method to address the aforementioned questions. It seeks to provide a general theory by examining judicial precedents concerning these questions and by inductively analyzing specific instances mentioned in legal texts regarding the impact of external factors on the execution of contracts and their classification. This theory aims to not only elucidate the legal nature of the COVID-19 pandemic and its impact on contracts but also to be applicable to other emerging events. The results of the research indicate that events such as the COVID-19 pandemic can be identified as an external cause. The impact of the aforementioned diseases varies depending on whether they lead to the “nullification of the contract’s subject matter” or the “impossibility of favorable attaining of the contract’s subject matter.” Depending on the case, this may result in situations such as the automatic cancellation of the contract (Arabic: إنْفِساخ, Romanized: ʾinfisākh), the right to revocation, and so forth. شیوع بیماری پاندمیک کرونا بر اجرای برخی تعهدات قراردادی تأثیرگذار بود و ازاین‌رو به چالشی جدید برای کنشگران حقوقی، به‌خصوص قضات در حل اختلافاتِ به‌وجودآمده، تبدیل گردید. در این راستا باید به این سؤال اساسی پاسخ گفت که اولاً آیا بیماری پاندمیک می‌تواند به‌عنوان یکی از اسباب خارجی مؤثر بر قراردادها محسوب گردد یا خیر؟ ثانیاً نحوه و میزان تأثیر آن بر اجرای تعهدات قراردادی و نیز وضعیت قراردادهای متأثر از شیوع بیماری چگونه است؟ جستار حاضر برای پاسخ به سؤالات یادشده از روش پژوهش توصیفی- تحلیلی استفاده نموده است و ضمن بررسی رویۀ قضایی در ‌خصوص سؤالات یادشده سعی نموده است با استقرا در مصادیق جزئیِ مطرح‌ در کتب فقهی، در ‌خصوص تأثیر عوامل خارجی بر اجرای عقود و طبقه‌بندی آن، نظریه‌ای عمومی ارائه نماید که نه‌تنها در تشخیص ماهیت حقوقی بیماری کرونا و تأثیر آن بر قراردادها راهگشا باشد، بلکه در رویدادهای نوپدید دیگر نیز کارایی داشته باشد. نتایج پژوهش حاکی است که رویدادهایی مانند بیماری کرونا می‌تواند به‌عنوان سبب خارجی شناسایی شود. نحوۀ تأثیرگذاری بیماری‌های یادشده نیز بر اساس این‌که به «منتفی شدن موضوع قرارداد» یا «عدم امکان استیفای مطلوب از موضوع قرارداد» بینجامد، متفاوت است و بر حسب مورد می‌تواند به وضعیت‌هایی از قبیل انفساخ، قابلیت فسخ و... بینجامد. https://cjd.razavi.ac.ir/article_1763_7a6e60dcf6a48054bf112d01dba40342.pdf