دانشگاه علوم اسلامی رضوی آموزه‌های فقه مدنی 2251-936X 15 27 2023 05 22 The Critical Study of Definitions of ʿAqd (Arabic: عَقْد, contract) in Jaʿfarī Jurisprudence and the Theoretical Presentation of the Fundamental Difference Between “the Nature of ʿAqd” and “Conclusion of ʿAqd” بررسی انتقادی تعاریف عقد در فقه امامیه و ارائۀ نظریۀ تفاوت بنیادین «ماهیت عقد» با «انعقاد عقد» 23 44 1331 10.30513/cjd.2021.1827.1336 FA عطالله بیگدلی استادیار دانشگاه جامع امام حسین 0000-0003-1826-0639 محمدرضا محمدی دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشگاه امام صادق Journal Article 2020 11 01 The nature and manner of discovering (or constructivism of) social institutions and their relationship with human wills are important issues in humanities studies and the main question of this research is the question of the nature of “ʿaqd (Arabic: عَقْد, contract)” as a social institution and the relation of the will of the parties with this institution. There have been various theories and approaches about the nature of the institution of ʿaqd throughout the history of Western law and the Islamic tradition of Jaʿfarī jurists. The review of theories shows that jurists have defined the marriage in several forms and these definitions have historical course and have undergone changes. Some have defined ʿaqd as “verbal (oral, unwritten) issue” and others have defined it as “originating” (Arabic: إنشاء, concluding) and others have defined it as “copula” (connection). The hypothesis of this research is that in all these definitions, a basic issue has been ignored, and it is the lack of distinction between the concept of “ʿaqd” and “ʿaqd conclusion”, and in these definitions, ʿaqd has not been considered as a social institution. In other words, ʿaqd in two senses can be our meaning, firstly as a social nature and institution which is derived from the will of Allah as the law-giver (religious legislator) in Jaʿfarī jurisprudence and its nature is discovered by the jurist, and secondly, as a practical agreement between two human wills to join the existing religious framework beforehand. We try for this purpose to investigate the texts of jurists and lawyers more seriously by inferential, interpretive and argumentative methods.<br />  <em>ماهیت و نحوۀ کشف (یا برساخت) نهادهای اجتماعی و رابطۀ آن‌ها با اراده‌های انسانی، از مسائل مهم در مطالعات علوم انسانی هستند. پرسش اصلی این پژوهش، پرسش از ماهیت «عقد» به مثابۀ نهادی اجتماعی و نسبت ارادۀ متعاملین با این نهاد است. در مورد چیستی نهاد عقد در طول تاریخِ حقوق غربی و سنت اسلامیِ فقهای امامیه، نظریات و رویکردهای مختلفی وجود داشته است. مرور نظریات نشان می‌دهد که فقها عقد را به صور متعددی تعریف کرده‌اند. این تعاریف دارای سیری تاریخی بوده و دستخوش تغییراتی شده است؛ عده‌ای عقد را به مثابۀ «امر لفظی» و عده‌ای نیز آن را به مثابۀ «انشاء» و برخی دیگر آن را به</em><em> </em><em>مثابۀ «ربط» تعریف کرده‌اند. فرضیه این تحقیق آن است که در تمامی این تعاریف، یک مسئلۀ اساسی نادیده انگاشته شده است و آن عدم تفکیک بین مفهوم «عقد» و «عقد بستن» است. در این تعاریف، عقد به مثابۀ یک نهاد اجتماعی مورد توجه واقع نشده است. به عبارتی، عقد در دو معنا می‌تواند مراد ما باشد: اولاً به مثابۀ یک ماهیت و نهاد اجتماعی که در فقه امامیه برآمده از ارادۀ شارع بوده و ماهیت آن توسط فقیه کشف می‌گردد و ثانیاً به مثابۀ عملی توافقی بین دو ارادۀ انسانی برای الحاق به چهارچوب شرعی که از قبل موجود می‌باشد. برای این کار سعی داریم با روش استنباطی و تفسیری و استدلالی به بررسی جدی‌تر متون فقها و حقوق‌دانان بپردازیم.</em> https://cjd.razavi.ac.ir/article_1331_e5efa2b0d08eb3b893d31a3351eb0c47.pdf