تبلیغات خلاف واقع در معامله با مطالعه‌ای در فقه امامیه و حقوق ایران؛ مسئولیت‌ها و راهکارها
تبلیغات خلاف واقع در معامله با مطالعه‌ای در فقه امامیه و حقوق ایران؛ مسئولیت‌ها و راهکارها

مرتضی عزیزی؛ بهرام تقی پور

دوره 15، شماره 27 ، خرداد 1402، ، صفحه 165-188

https://doi.org/10.30513/cjd.2021.759.1157

چکیده
  تبلیغات خلاف واقع، از طریق ارائه اطلاعات نادرست و نمایش غیر واقعی کالا و خدمات به وجود می‌آید که پیامدهای آن از جنبه‌های مختلفی قابل بررسی است. هدف جستار حاضر، بررسی این گونه تبلیغات در معاملات و مسئولیت‌ها ...  بیشتر
تعیین قلمرو اصل آزادی قراردادی در پرتو تئوری حق و حکم
تعیین قلمرو اصل آزادی قراردادی در پرتو تئوری حق و حکم

علی مختاری چهاربری؛ علی‌اکبر فرح‌زادی

دوره 12، شماره 21 ، تیر 1399، ، صفحه 167-190

چکیده
  عوامل محدودکنندۀ اصل آزادی قراردادی، شامل قوانین امری، نظم عمومی، اخلاق حسنه است و اشخاص نمی‌توانند بر خلاف آن‌ها تراضی نمایند. با توجه به مبانی فقهی و قرائنی قانونی از قبیل ماده 1295 قانون مدنی، نظم ...  بیشتر
مدیریت حسبه بر بحران ورشکستگی در حقوق اقتصادی اسلامی
مدیریت حسبه بر بحران ورشکستگی در حقوق اقتصادی اسلامی

محمد صادقی؛ سبحان عباس‌پور

دوره 13، شماره 23 ، خرداد 1400، ، صفحه 173-202

https://doi.org/10.30513/cjd.2021.112.1026

چکیده
  بحران ورشکستگی از این منظر که مستلزم مدّنظر داشتن جوانب اقتصادی و مدیریتی است، باید فراتر از مرزهای حقوق خصوصی و حقوق ورشکستگی مدیریت شود؛ چرا که مقررات خصوصیِ ورشکستگی اغلب در راستای حفظ حقوق غرما تنظیم ...  بیشتر
تأثیر مشروعیت انگیزه در ضمان قهری
تأثیر مشروعیت انگیزه در ضمان قهری

مهدی بیکی شورکی؛ عباس کریمی

دوره 17، شماره 31 ، تیر 1404، ، صفحه 173-204

https://doi.org/10.30513/cjd.2024.5705.1926

چکیده
  کسی که رفتارش موجب ورود خسارت به دیگری می‌شود، ممکن است انگیزه‌ای نداشته باشد، نظیر اکثر تصادفات، یا انگیزه‌اش نامشروع باشد مانند غاصب، یا انگیزۀ وی مشروع باشد. مهم‌ترین موضوعاتی که ذیل انگیزۀ مشروع ...  بیشتر
وضعیت و تبعات حقوقی کاشت ریزتراشه با تأکید بر مسئولیت مدنی
وضعیت و تبعات حقوقی کاشت ریزتراشه با تأکید بر مسئولیت مدنی

نرگس دهقان؛ رضا حسین گندمکار؛ محمدمهدی عزیزاللهی

دوره 15، شماره 28 ، آذر 1402، ، صفحه 181-204

https://doi.org/10.30513/cjd.2022.3647.1614

چکیده
  در مسیر تکامل علوم و فناوری، دستگاه‌ها به رشد و توسعه خود برای بازدهی بیشتر و نیز قرار گرفتن در ابعاد کوچک‌تر ادامه می‌دهند. استفاده روزافزون از ریزتراشه در حوزه‌های درمانی، خدماتی و... باعث ایجاد دغدغه‌های ...  بیشتر
واکاوی کارکرد سوگند استظهاری در فقه و قوانین موضوعه
واکاوی کارکرد سوگند استظهاری در فقه و قوانین موضوعه

سمیه ظهوری

دوره 17، شماره 32 ، دی 1404، ، صفحه 221-250

https://doi.org/10.30513/cjd.2025.6209.1978

چکیده
  سوگند استظهاری سوگندی است که خواهان در دعوایی که علیه میتی مطرح می‌نماید علی‌رغم اثبات حقش با سایر ادله، باید بر بقای حق خود یاد کند تا بدین وسیله موجبات اطمینان یافتن قاضی را بر باقی بودن حق خویش را ...  بیشتر
نقد و بررسی اجمالی دلایل تحریم شبیه‌سازی از منظر عالمان اهل سنت
نقد و بررسی اجمالی دلایل تحریم شبیه‌سازی از منظر عالمان اهل سنت

ثریا رستمی

دوره 2، شماره 3 ، دی 1388، ، صفحه 143-172

چکیده
  انسان در عصر تکنولوژی و شکوفایی علم و صنعت زندگی می‌کند و توانایی بشر را در دخالت و تصرف در عالم، مشاهده می‌نماییم. امروزه شاهد گسترش دامنة این توانایی به عرصة دانش ژنتیک و زیست‌شناسی می‌باشیم که دانشمندان ...  بیشتر
نگاه فقه تطبیقی به سنّ بلوغ؛ امارة تعبدی یا نشانة طبیعی
نگاه فقه تطبیقی به سنّ بلوغ؛ امارة تعبدی یا نشانة طبیعی

علیرضا اسماعیل‌آبادی؛ حمیده یزدی مقدم

دوره 1، شماره 1 ، مرداد 1387، ، صفحه 159-186

چکیده
  صاحب‌نظران برای شناسایی فرد بالغ از نابالغ، علائمی را برشمرده‌اند که برخی از این علائم از سوی همگان پذیرفته شده و برخی دیگر، مانند «سن» میان فقها اختلاف برانگیخته است. گروهی در فقه اهل سنّت، اساساً ...  بیشتر
نگاهی متفاوت به قابلیت امکانِ اعمال عقود تشریفاتی در قالب شرط نتیجه
نگاهی متفاوت به قابلیت امکانِ اعمال عقود تشریفاتی در قالب شرط نتیجه

عباس باقری؛ جمشید شیری؛ مهدی سخنور

دوره 7، شماره 11 ، خرداد 1394، ، صفحه 161-190

چکیده
  اصل رضایی بودن عقود، استثنائاتی دارد که آن‌ها را عقود تشریفاتی می‌نامند. بیشتر حقوق‌دانان معتقدند که این اعمال به علت عدم حصول به نفس اشتراط، در قالب شرط نتیجه امکان‌پذیر نیستند. در جستار حاضر به این ...  بیشتر
بررسی و نقد فقهی ـ حقوقی ارث زن در طلاق مریض
بررسی و نقد فقهی ـ حقوقی ارث زن در طلاق مریض

ابوالفضل علیشاهی قلعه‌جوقی؛ صالح سعادت

دوره 5، شماره 7 ، خرداد 1392، ، صفحه 163-180

چکیده
  با اینکه در متون فقهی و حقوقی، طلاق یکی از موانع ارث‌بَری زوجین از یکدیگر دانسته شده است، استثنائاتی را در این باره می‌توان یافت؛ مانند اینکه زوجی که در بیماری رو به موت است، همسر خود را طلاق بائن یا ...  بیشتر
حقیقت و گسترة حکم حکومتی و نقش آن در حل مسائل نوپیدای جامعه
حقیقت و گسترة حکم حکومتی و نقش آن در حل مسائل نوپیدای جامعه

محمداسحاق عارفی شیرداغی

دوره 3، شماره 4 ، دی 1390، ، صفحه 163-190

چکیده
  حقیقت حکم حکومتی، گستره و نقش آن در حل مسائل نوین جامعه از مسائل مهم حکم حکومتی است. دربارة حقیقت حکم حکومتی، مقتضای ادله آن است که حکم حکومتی نه از احکام اولیه و نه از احکام ثانویه است، بلکه قسم سومی را ...  بیشتر
حرمت جان کافر بی‌طرف با تأکید بر آیات قرآن
حرمت جان کافر بی‌طرف با تأکید بر آیات قرآن

امیر مهاجر میلانی

دوره 8، شماره 14 ، مهر 1395، ، صفحه 167-190

چکیده
  بیشتر فقیهان بر آن‌اند که اصل اوّلی، عدم احترام جان کافر است. از دیدگاه ایشان کافر اگر ذمی نباشد، حربی بوده و در صورت معاهد یا مستأمن نبودن مهدورالدم است، هرچند بی‌طرف باشد. تحقیق حاضر با بازخوانی ادلۀ ...  بیشتر
انتقال حقوق و تعهدات قراردادی در حقوق ایران و اسناد بین‌المللی
انتقال حقوق و تعهدات قراردادی در حقوق ایران و اسناد بین‌المللی

مصطفی انصاری‌نسب؛ حسن مرادی؛ نجادعلی الماسی

دوره 10، شماره 18 ، مهر 1397، ، صفحه 169-198

چکیده
  انتقال توأمان حقوق و تعهدات قراردادی، حالتی است که فرد موقعیت قراردادی خود را از لحاظ طرف پیمان بودن، به شخص ثالثی واگذار نماید و او را از لحاظ برخورداری از حقوق و مسئول بودن در اجرای تعهدات جانشین خود ...  بیشتر
واکاوی نقش ابهامات مفهوم فقهی رشد در اصلاحات ناکام سن قانونی ازدواج دختر
واکاوی نقش ابهامات مفهوم فقهی رشد در اصلاحات ناکام سن قانونی ازدواج دختر

زهرا فرزانگان؛ محسن ملک افضلی

دوره 16، شماره 29 ، خرداد 1403، ، صفحه 169-196

https://doi.org/10.30513/cjd.2023.3396.1584

چکیده
  گرچه مشهور فقهای امامیه به‌ظاهر در مورد عدم استقلال سفیه در ازدواج اتفاق‌نظر دارند، تفسیر ایشان از رشد و سفاهت یکسان نیست. ازآنجاکه «رشد» به معنای ملکه حفظ و اصلاح مال به‌عنوان یکی از شرایط متعاقدین ...  بیشتر
تحلیل فقهی مادۀ 651 قانون مدنی
تحلیل فقهی مادۀ 651 قانون مدنی

علی‌اکبر ایزدی فرد؛ محمد محسنی دهکلانی؛ شهرام شامیری شکفتی

دوره 6، شماره 10 ، آبان 1393، ، صفحه 171-190

چکیده
  اگر در ضمن عقد قرض شرط شود که پس از گذشت مدت‌زمانی معین، قرض‌دهنده حق مطالبه طلب داشته و قرض‌گیرنده نیز متعهد به تأدیۀ دین باشد، میان فقها در درستی و نیز اثر چنین شرطی اختلاف‌نظر وجود دارد. منشأ این ...  بیشتر
ماهیت‌شناسی مدنی صدور چک عادی در حقوق ایران
ماهیت‌شناسی مدنی صدور چک عادی در حقوق ایران

محمدحسن اماموردی

دوره 7، شماره 12 ، آبان 1394، ، صفحه 173-196

چکیده
  چک عادی به ویژه هنگامی که در وجه دیگری صادر شده، یکی از پرکاربردترین گونه‌های چک است. در ماهیت حقوقی این گونه چک، میان حقوق‌دانان اختلاف وجود دارد. گروهی از نویسندگان آن را تبدیل تعهد شمرده‌اند. پاره‌ای ...  بیشتر
مسئولیت مدنی دولت در منابع آب بر مبنای قاعدۀ اتلاف، لاضرر و احترام
مسئولیت مدنی دولت در منابع آب بر مبنای قاعدۀ اتلاف، لاضرر و احترام

نعمت‌اللّٰه دالوند؛ امان‌اللّٰه علیمرادی؛ محمدعلی حیدری

دوره 9، شماره 16 ، مهر 1396، ، صفحه 177-204

چکیده
  منابع آب، موهبت و نتیجۀ لطف الهی به بشر است و بر همین اساس، به همۀ انسان‌ها تعلق دارد تا همانند سایر نعمت‌ها و مواهب الهی مورد استفاده قرار گیرد. با توجه به آیۀ  اِجْعَلْنِی عَلَی خَزَائِنِ الْأَرْضِ ...  بیشتر
نقد و بررسی فقهی ادلّۀ اعتبار کتابت دِین
نقد و بررسی فقهی ادلّۀ اعتبار کتابت دِین

حمید مسجدسرایی؛ خالد نبی‌نیا

دوره 5، شماره 8 ، آذر 1392، ، صفحه 177-198

چکیده
  در کنار تأکیدات فراوانی که قرآن کریم بر کتابت دِین کرده است فقهای امامیه آیۀ 282 سورۀ بقره و روایات گوناگونی را دلیلی بر اعتبار و حجیت کتابت دین دانسته و برای کتابت دین به عنوان یک سند حجیت قائل‌اند. از ...  بیشتر
اعمال قواعد سنتی مسئولیت مدنی غیر قراردادی بر مسئولیت شرکت هلدینگ در قبال اقدامات شرکت‌های تابعه
اعمال قواعد سنتی مسئولیت مدنی غیر قراردادی بر مسئولیت شرکت هلدینگ در قبال اقدامات شرکت‌های تابعه

ابراهیم عبدی‌پور؛ بشری کریمی

دوره 11، شماره 20 ، اسفند 1398، ، صفحه 179-211

چکیده
  گروه شرکت‌های هلدینگ و تابعه، یکی از فعالان جامعه اقتصادی امروز بوده که علی‌رغم نداشتن مقررات ویژه‌ای در نظام حقوقی ایران، چندی است در نظام اقتصادی ایران به فعالیت می‌پردازند. از این رو برای استنباط ...  بیشتر
مسقط حق رد نبودن حدوث عیب جدید با جبران خسارت (نقد بند 3 ماده 429 قانون مدنی)
مسقط حق رد نبودن حدوث عیب جدید با جبران خسارت (نقد بند 3 ماده 429 قانون مدنی)

محمدرضا کیخا؛ حمید موذنی بیستگانی؛ مرضیه قاسمی بیستگانی

دوره 14، شماره 26 ، اسفند 1401، ، صفحه 179-196

https://doi.org/10.30513/cjd.2021.411.1080

چکیده
  در بند سوم ماده 429 قانون مدنی ـ مطابق دیدگاه مشهور فقهاـ به مسقط حقِ رد بودن حدوث عیب نزد مشتری تصریح شده و مقید به عدم زوال عیب نگردیده است؛ در حالی که برخی فقها معتقدند اگر عیب حادث، توسط مشتری زائل ...  بیشتر
مبانی حجیتی «جمع بین حقین» و کاربردهای آن در فقه امامیه
مبانی حجیتی «جمع بین حقین» و کاربردهای آن در فقه امامیه

ابوالفضل علیشاهی قلعه‌جوقی؛ فریبا طائی؛ شیما ناصری؛ ابوالحسن بختیاری

دوره 16، شماره 30 ، دی 1403، ، صفحه 183-204

https://doi.org/10.30513/cjd.2023.4805.1810

چکیده
  یکی از مباحث پرکاربرد در ذیل قاعدۀ لاضرر و لاضرار مبحث جمع بین حقین می‌باشد. در‌ واقع، جمع بین حقین یک قاعدۀ فقه مدنی است که برای دفع ضرر به آن استناد می‌شود، هرچند فقیهان آن را به‌عنوان یک قاعدۀ فقهی ...  بیشتر
ماهیت لعان و اثر تحریم ابدی نکاح از منظر فقه فریقین
ماهیت لعان و اثر تحریم ابدی نکاح از منظر فقه فریقین

محسن جهانگیری؛ مصطفی رفسنجانی مقدم

دوره 9، شماره 15 ، فروردین 1396، ، صفحه 185-204

چکیده
  شارع مقدس محدودیت‌ها و موانعی را برای ازدواج با حکمت‌هایی از قبیل حفظ ارزش‌های انسانی و حرمت‌های خانوادگی و در برخی موارد، توبیخ و تنبیه مکلف قرار داده و جعل نموده است. حرمت ابدی نکاح بین زن و مرد از ...  بیشتر
معیار محاسبۀ خسارت ناشی از نقض قرارداد سرمایه‌گذاری در فقه اسلامی و رویۀ داوری بین‌المللی
معیار محاسبۀ خسارت ناشی از نقض قرارداد سرمایه‌گذاری در فقه اسلامی و رویۀ داوری بین‌المللی

غلامرضا یزدانی؛ محسن محبّی؛ محمد امامی

دوره 8، شماره 13 ، خرداد 1395، ، صفحه 185-216

چکیده
  معیار ارزیابی خسارت و غرامت، نقش مهمی در ارزیابی خسارت‌ها و غرامت‌ها در قراردادهای سرمایه‌گذاری بین‌المللی بازی می‌کند. سٶال اساسی در مواردی که نقض تعهدات بین‌المللی یا قراردادی از سوی کشور میزبان ...  بیشتر
عقود امانی مضمونه و نقش تقصیر امین در آن
عقود امانی مضمونه و نقش تقصیر امین در آن

محمدباقر پارساپور؛ میثم اکبری دهنو

دوره 6، شماره 9 ، خرداد 1393، ، صفحه 185-200

چکیده
  تقسیم‌بندی عقود امانی به مضمونه و غیر مضمونه از جمله تقسیماتی است که در خصوص عقود امانی مطرح است. عقود امانیِ مضمونه عقودی هستند که به رغم تشکیل عقد امانی، ید امین بر موضوع امانت، همچنان مضمونه محسوب ...  بیشتر
ضرورت و امکان سنجی رهن منفعت در نظام حقوقی کنونی ایران
ضرورت و امکان سنجی رهن منفعت در نظام حقوقی کنونی ایران

محمدحسن صادقی مقدم؛ حجت اله مرادی

دوره 14، شماره 25 ، خرداد 1401، ، صفحه 185-204

https://doi.org/10.30513/cjd.2021.283.1071

چکیده
  در مادۀ 774 قانون مدنی به پیروی از نظر مشهور در فقه، به بطلان رهن منفعت تصریح شده است. از مبانی مهم بطلان رهن منفعت، عدم قابلیت قبض و عدم ایجاد اطمینان و عدم امکان استیفای دین از آن عنوان شده است. با این حال، ...  بیشتر