مهدی عارفی نیا
چکیده
چکیده تکفیر بهعنوان یکی از مسائل پیچیده فقه اسلامی، در دوران معاصر به دلیل سوءاستفاده از دلایل عقلی به ابزاری برای تفرقه و خشونت تبدیل شده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای، ...
بیشتر
چکیده تکفیر بهعنوان یکی از مسائل پیچیده فقه اسلامی، در دوران معاصر به دلیل سوءاستفاده از دلایل عقلی به ابزاری برای تفرقه و خشونت تبدیل شده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای، به بررسی نقش دلایل عقلی در استنباط احکام تکفیری، علل سوءاستفاده از آنها و ارائه راهکارهای اصلاحی پرداخته است. سوالات اصلی پژوهش شامل چگونگی تأثیر نادرست دلایل عقلی بر صدور احکام غیرمنطقی، عوامل تشدیدکننده این پدیده و راهکارهای کاهش آن در چارچوب فقه اسلامی است. هدف از این مطالعه، شناسایی نقاط ضعف استدلالی در فقه تکفیر و ارائه راهحلهای عملی برای اصلاح این روند و تقویت انسجام فقهی و اجتماعی است. یافتهها نشان میدهد که تفسیر نادرست متون دینی، فقدان روششناسی منسجم و تعصبات فکری به ویژه در آرای ابنتیمیه، به احکام فاقد پشتوانه منطقی و تشدید تنشهای مذهبی منجر شده است. برای مقابله با این چالشها، پژوهش پیشنهادهایی چون تدوین روششناسی عینی، تقویت آموزش میانرشتهای و توسعه نظارت دیجیتال ارائه میدهد. نوآوری این پژوهش در تحلیل چندبعدی علل سوءاستفاده و ارائه راهحلهای عملی برای ارتقای انسجام فقهی و کاهش تفرقه در جهان اسلام نهفته است.
